ΠΕΝΘΟΣ / ΑΠΩΛΕΙΑ

penthos

Η απώλεια, φυσική ή συναισθηματική, είναι κάτι που όλοι οι άνθρωποι βιώνουν σε κάποια στιγμή στη ζωή τους. Μπορεί να αφορά στη φυσική απώλεια ενός προσώπου λόγω θανάτου, στη συναισθηματική απώλεια λόγω (απο)χωρισμού ενός συντρόφου, ενός φίλου, ενός γονέα, επίσης στην απώλεια της υγείας του ίδιου του ατόμου, μιας εργασίας, ενός τόπου κατοικίας ή κάποιας άλλης κατάστασης ζωής. Συνήθως την κάθε απώλεια ακολουθεί μια περίοδος πένθους, όπου το άτομο προσπαθεί να αποδεχθεί και να διαχειρισθεί τα συναισθήματα, αλλά και τις πρακτικές αλλαγές που έφερε στη ζωή του η δυσάρεστη αυτή συγκυρία.

Φυσικά, ο κάθε άνθρωπος αντιδρά διαφορετικά σε τέτοιες περιστάσεις, ανάλογα με την ιδιοσυγκρασία, τα βιώματά του, το είδος και τις συνθήκες της απώλειας. Συνεπώς, δεν υπάρχει σωστός και λάθος τρόπος να πενθήσεις κανείς ή φυσιολογικός και μη. Υπάρχουν όμως, κάποια σημεία που παρουσιάζονται συχνά στις αντιδράσεις όσων πενθούν, κάποιες «φάσεις» που διανύει το άτομο και που τελικά οδηγούν στην αποδοχή του γεγονότος.

Αρχικά, ενδέχεται να αρνείται κανείς την πραγματικότητα της απώλειας κι έπειτα συχνά έρχεται ο θυμός. Αυτός μπορεί να στρέφεται απέναντι στον εαυτό, στο άτομο που χάθηκε, στους κοντινούς ανθρώπους, στο Θεό ή στη μοίρα που έφερε έτσι τα πράγματα. Ακολουθεί μια φάση εσωτερικής κυρίως, διαπραγμάτευσης σχετικά με την πραγματικότητα και την οριστικότητα της απώλειας, η οποία φέρνει το άτομο πιο κοντά στην τελική αποδοχή. Αυτή χαρακτηρίζεται αρχικά από έντονο καταθλιπτικό συναίσθημα, απογοήτευση και απελπισία, τη θέση των οποίων σταδιακά καταλαμβάνει μια εσωτερική ηρεμία κι επίγνωση της πραγματικότητας, αλλά και αποδοχή των ίδιων του συναισθημάτων του πένθους. Σημαντικό είναι να αντιληφθούμε ότι η διαδικασία αυτή χρειάζεται το χρόνο της, που είναι διαφορετικός για τον καθένα.

Πέρα από την έντονη εναλλαγή συναισθημάτων, κατά την περίοδο του πένθους συχνά οι άνθρωποι παρουσιάζουν και ψυχοσωματικά συμπτώματα, όπως πόνους στο κεφάλι, στο στομάχι, στο στήθος, ζαλάδες, ταχυπαλμία, γαστρεντερικές διαταραχές, μείωση της όρεξης, δυσκολίες στον ύπνο, υπερδιέγερση, έντονη σωματική κόπωση, δυσκολίες συγκέντρωσης κλπ. Σε περίπτωση που όλη αυτή η κατάσταση, συναισθηματική και σωματική, είναι ιδιαίτερα έντονη και μακρά σε διάρκεια ή που τα συναισθήματα παραμένουν μπλοκαρισμένα, καλό είναι να απευθυνθεί κανείς σε κάποιο ειδικό για να τον διευκολύνει να απεμπλακεί ομαλότερα από αυτή. Πολύ βοηθητικό θεωρείται γενικότερα ένα υποστηρικτικό περιβάλλον, όπου υπάρχει χώρος για όλα τα συναισθήματα να εκφραστούν, χωρίς να υπάρχουν απαιτήσεις να αντιδρά και να συμπεριφέρεται κάποιος με συγκεκριμένο τρόπο. Παρ’ ότι οι απώλειες σημαδεύουν τη ζωή του κάθε ανθρώπου, το πένθος είναι μια διαδικασία φυσική και απαραίτητη, η οποία μας επιτρέπει να επανέλθουμε σταδιακά στην καθημερινότητα δυνατοί και ισορροπημένοι.