ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΔΙΑΘΕΣΗΣ

diataraxes_tis_diathesis

Όταν μιλάμε για διάθεση, εννοούμε τη συναισθηματική διάθεση, το βασικό συναίσθημα δηλαδή που βιώνει το άτομο στην καθημερινότητά του. Η διάθεση είναι κάτι που πηγάζει από μέσα μας αλλά πολύ συχνά σχετίζεται με το «έξω».

Με άλλα λόγια, η συναισθηματική διάθεση του ατόμου συνήθως επηρεάζεται από γεγονότα και συνθήκες που επικρατούν σε όλους τους τομείς της ζωής του, όπως οι διαπροσωπικές σχέσεις, τα επαγγελματικά, τα οικονομικά, ο χώρος που ζει, ο χώρος εργασίας κ.α. Το πόσο εύκολα και σε τι βαθμό μεταβάλλεται η διάθεση ποικίλλει από άτομο σε άτόμο και ενδεχομένως και από τη φάση ζωής στην οποία βρίσκεται. Όλοι γνωρίζουμε για παράδειγμα ότι κατά τη διάρκεια της εφηβείας οι μεταβολές στη διάθεση είναι πολλές και συχνά απότομες και έντονες.

Με τη σειρά της η συναισθηματική διάθεση, επηρεάζει εν δυνάμει όλους τους τομείς της λειτουργικότητας του ατόμου, διατροφή, ύπνο, απόδοση στη δουλειά, σχέσεις με την οικογένεια, το σύντροφο, τους φίλους κ.α. Σε ακραίες περιπτώσεις μια σοβαρή διαταραχή της διάθεσης μπορεί να απειλήσει τη σωματική υγεία, αλλά και τη ζωή του ατόμου. Για το λόγο αυτό θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική η διάγνωση και η θεραπεία των διαταραχών αυτών.

Κατάθλιψη

Πολύς λόγος γίνεται τα τελευταία χρόνια για την κατάθλιψη, ιδιαίτερα από τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης. Τα ποσοστά διάγνωσης της κατάθλιψης παρουσιάζονται σημαντικά αυξημένα σε όλο το δυτικό κόσμο τις τελευταίες δεκαετίες, και μάλιστα φαίνεται να εμφανίζεται σε μεγαλύτερο ποσοστό στο γυναικείο πληθυσμό. Τι ακριβώς είναι όμως η κατάθλιψη; Σημαντικό είναι να τη διαχωρήσουμε από την απλή «κακή» ή «πεσμένη» διάθεση που ενδέχεται να βιώνει ο κάθε άνθρωπος κάποιες μέρες ή και περιόδους της ζωής του.

Για να θεωρήσουμε ότι κάποιος πάσχει από καταθλιπτική διαταραχή πρέπει να υπάρχει καταθλιπτική διάθεση το μεγαλύτερο μέρος της ημέρας, σχεδόν κάθε μέρα για χρονική περίοδο τουλάχιστον δύο εβδομάδων, ενώ προηγουμένως δεν υπήρχε. Επίσης, σημαντικό κριτήριο είναι και η απώλεια της ευχαρίστησης από δραστηριότητες που παλιότερα ικανοποιούσαν το άτομο, όπως για παράδειγμα η δουλειά του, κάποια χόμπυ, κάποιες σχέσεις κ.α. Επειδή σε κάποια άτομα η καταθλιπτική διάθεση δεν είναι πάντα εμφανής, άλλα βασικά συμπτώματα θεωρούνται οι έντονες αλλαγές στην όρεξη για φαγητό και/ ή στο σωματικό βάρος, διαταραχές στον ύπνο (είτε αϋπνία είτε υπερυπνία), κόπωση και απώλεια της ενεργητικότητας και η έντονη αίσθηση ανησυχίας και διέγερσης ή αντίθετα επιβράδυνσης. Ακόμη, συχνά αναφέρονται δυσκολίες στη συγκέντρωση και σκέψεις αναξιότητας, ενοχής ή ματαιότητας όλων των πραγμάτων.

Φυσικά όπως και με τις περισσότερες ψυχικές διαταραχές τα παραπάνω συμπτώματα πρέπει να είναι έντονα, σταθερά, να προκαλούν σημαντική ενόχληση στο άτομο ή στους οικείους του και να επηρεάζουν τους σημαντικούς τομείς της καθημερινότητάς του.

Για την αντιμετώπιση της κατάθλιψης η ψυχοθεραπεία θεωρείται ιδιαίτερα χρήσιμη, σε συνδυασμό με την ενημερώση των οικείων του ατόμου για το τι να περιμένουν και πώς μπορούν να βοηθήσουν. Επίσης, ορισμένες φορές εάν τα συμπτώματα είναι πολύ έντονα και επίμονα, ενδέχεται να χρειαστεί και φαρμακευτική αγωγή παράλληλα με τη θεραπεία.

Διπολική Διαταραχή


Η διαταραχή αυτή όπως φανερώνει και το όνομα της σχετίζεται με την ύπαρξη δύο «πόλων» στη συναισθηματική διάθεση του ατόμου, δηλαδή δύο σχετικά ακραίων συναισθηματικών καταστάσεων: έξαρση και κατάθλιψη. Και δε μιλάμε φυσικά για τις αναμενόμενες αλλαγές στη διάθεση που βιώνουμε από μέρα σε μέρα ή και από ώρα σε ώρα κάποιες φορές. Αλλά για περιόδους έντονης και επίμονης έξαρσης (υπερδιέγερσης, υπερκινητικότητας) που εναλλάσσονται με περιόδους βαθιάς κατάθλιψης. Οι καταθλιπτικές φάσεις εκδηλώνονται με συμπτώματα όμοια με της Καταθλιπτικής Διαταραχής.
Οι φάσεις της διέγερσης ή μανίας διακρίνονται από την αίσθηση υπέρμετρης ευφορίας, έντονης ευερεθιστότητας, διογκωμένη αυτοεκτίμηση, μειωμένη ανάγκη για ύπνο, πολύ αυξημένη δραστηριότητα και λογόρροια. Το σημαντικό είναι όμως ότι το άτομο που πάσχει από τη διαταραχή αυτή, βιώνει τη φάση της διέγερσης ως ιδιαίτερα θετική και συχνά δημιουργική (αρκετοί καλλιτέχνες και άνθρωποι των γραμμάτων ζουν με τη διπολική διαταραχή). Συμπεριφορές που συχνά παρατηρούνται κατά τη φάση αυτή έχουν να κάνουν με κατάχρηση ουσιών και αλκοόλ, με ανεξέλεγκτες αγορές και με υπερβολική σεξουαλική δραστηριότητα. Επίσης, το άτομο ενδέχεται να εμπλακεί σε καυγάδες και παρεξηγήσεις, τόσο με τους οικείους του, όσο και με αγνώστους. Συνήθως το κοντινό περιβάλλον του ατόμου είναι που παρατηρεί τις αλλαγές στη συμπεριφορά και τη διάθεσή του και που απευθύνεται σε κάποιον ειδικό για βοήθεια, εφόσον το ίδιο το άτομο αισθάνεται καλά για τον εαυτό του στη φάση της διέγερσης.

Οι περίοδοι της συναισθηματικής αναταραχής μπορεί να διαρκούν από λίγες βδομάδες έως και μήνες και συνήθως η μεταβολή είναι αρκετά απότομη. Υπάρχει επίσης, η περίπτωση οι φάσεις κατάθλιψης και μανίας να εναλλάσσονται πολύ γρήγορα, φαινόμενο που παρατηρείται συχνότερα στις γυναίκες. Γενικότερα, θα μπορούσαμε να πούμε ότι οι διπολικές διαταραχές κινούνται σε ένα μεγάλο φάσμα, ως προς το είδος, την ποιότητα και τη βαρύτητα των συμπτωμάτων.

Σε ό,τι αφορά στη θεραπεία των διπολικών διαταραχών, συχνά συστήνεται η λήψη φαρμακευτικής αγωγής, παράλληλα με την ψυχοθεραπεία. Σπουδαίο ρόλο παίζει η εκπαίδευση των ατόμων αλλά και των οικείων τους στην αναγνώριση των πρώτων συμπτωμάτων της κατάθλιψης ή της μανίας, ώστε να προλαμβάνεται η πλήρης εξέλιξη του επεισοδίου και να είναι ευκολότερο για το άτομο να επιστρέψει στην ομαλή λειτουργικότητά του.