Αυτισμός κι άλλες διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές

ΑΥΤΙΣΜΟΣ & ΑΛΛΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ

Οι διαταραχές αυτές χαρακτηρίζονται από σοβαρά ελλείμματα σε πολλούς τομείς της ανάπτυξης του παιδιού ταυτόγχρονα, τα σοβαρότερα από τα οποία στην κοινωνική αλληλεπίδραση και στις δεξιότητες επικοινωνίας. Επιπλέον, ένα βασικό χαρακτηριστικό τους είναι οι στερεότυπες μορφές συμπεριφοράς, ενδιαφερόντων και δραστηριοτήτων.

Ο αυτισμός αποτελεί την πιο συχνά εμφανιζόμενη αναπτυξιακή διαταραχή, η οποία επηρεάζει όλους τους τομείς της αλληλεπίδρασης του παιδιού με το περιβάλλον του και οδηγεί συχνά σε απομόνωση και αδυναμία κοινωνικοποίησης. Τα αυτιστικά παιδιά δημιουργούν ένα δικό τους κόσμο, στον οποίο δύσκολα επιτρέπουν τη συμμετοχή άλλων ανθρώπων και στον οποίο δεν δέχονται παρεμβάσεις και αλλαγές. Δείχνουν λιγοστό ενδιαφέρον για τους άλλους, ακόμη και για μέλη της οικογένειάς τους, και προτιμούν να μένουν μόνα τους και να ασχολούνται με διάφορα αντικείμενα ή δραστηριότητες με το δικό τους ξεχωριστό τρόπο.
Ο λόγος των παιδιών με αυτισμό είναι ο άλλος τομέας που παρουσιάζει σοβαρό έλλειμμα. Περίπου τα μισά παιδιά με τη διαταραχή δεν αναπτύσσουν λόγο ή προφέρουν μεμονωμένες λέξεις. Τα άλλα μισά αναπτύσσουν ενός είδους λόγο, με πολλές ιδιομορφίες και κυρίως με χαρακτήρα μη επικοινωνιακό, καθότι συνήθως δεν υπάρχει ή δεν εκδηλώνεται διάθεση επικοινωνίας.
Επιπλέον, τις περισσότερες φορές τα αυτιστικά παιδιά διαθέτουν μια σειρά στερεότυπων κινήσεων και μορφών συμπεριφοράς, τις οποίες επαναλαμβάνουν συχνά και με εμμονικό τρόπο. Δεν τους αρέσουν καθόλου οι αλλαγές και συνήθως αντιδρούν σε εξωτερικές παρεμβάσεις με πολύ έντονα ξεσπάσματα θυμού, προς τον εαυτό ή προς τους άλλους.
Η νοημοσύνη των παιδιών με αυτισμό, ενδέχεται να κυμαίνεται από τα ανώτερα επίπεδα μέχρι και τη βαριά νοητική υστέρηση. Γεγονός είναι πάντως, ότι το μεγαλό ποσοστό των παιδιών αυτών έχει νοημοσύνη αρκετά χαμηλότερη από το μέσο όρο.
Σημαντικό είναι να αντιληφθούν οι γονείς ότι η αυτιστική διαταραχή αποτελεί μια σοβαρή αναπτυξιακή διαταραχή, η οποία μπορεί να εκδηλώνεται με διαφορετικούς τρόπους και με διαφορετική βαρύτητα σε κάθε παιδί, κατά συνέπεια έχει και διαφορετική πορεία εξέλιξης. Τα παιδιά που βρίσκονται στο φάσμα των αυτιστικών διαταραχών, παρουσιάζουν κάποιες ενδείξεις και μια εικόνα διαφορετική από τη βρεφική ήδη ηλικία, αν και συνήθως δε μπορεί να γίνει διάγνωση και ακριβής αξιολόγηση της κατάστασης μέχρι την ηλικία των 2½-3 ετών. Στην περίπτωση που ένα παιδί διαγιγνώσκεται με κάποια διάχυτη αναπτυξιακή διαταραχή, σχεδιάζεται και ακολουθείται από τους ειδικούς (αναπτυξιολόγους, παιδοψυχιάτρους, ψυχολόγους, εργοθεραπευτές, λογοθεραπευτές) μια συνδυασμένη θεραπευτική παρέμβαση, με βάση τις δυνατότητες και τις ανάγκες του κάθε παιδιού. Η πορεία αυτή είναι μακρά και με αρκετές δυσκολίες και η ψυχολογική στήριξη των γονιών και των μελών της οικογένειας θεωρείται απαραίτητη, ώστε να μπορέσουν να κατανοήσουν, να αποδεχθούν και να αντιμετωπίσουν την κατάσταση με τον καλύτερο δυνατό τρόπο.